Productverschraling (Dossier)
Einddatum:
SDG's: Duurzame steden en gemeenschappen, Verantwoorde consumptie en productie
Introductie
Zeeland is een gewilde toeristische bestemming. Al meer dan 50 jaar. En de sector heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt. Wat startte als kamperen in een duinpan, logeren in iemand zijn woonhuis (de bewoners zelf sliepen in de zomerweken in de schuur) of kamperen bij een boer is uitgegroeid tot een belangrijke economische sector.
Het is voor de toekomst van de vrijetijdssector belangrijk dat er een divers aanbod is, voor elk wat wils. Aanbod voor een kampeervakantie aan zee, een weekendje op hotel in de stad en een duikweekend in een groepsaccommodatie aan de Oosterschelde. Het liefst in verschillende prijsklassen. Door verschillende ontwikkelingen zien we een afname in de diversiteit van het Zeeuwse aanbod. In dit dossier informeren wij u over wat er speelt op het gebied van het toeristische verblijfsaanbod en wat dit kan betekenen voor de toekomst van de vrijetijdssector in Zeeland.
Voor wie is dit interessant
Dit dossier is voornamelijk interessant voor politieke bestuurders. Het geeft namelijk inzicht in hoe de markt van de toeristische verblijfsaccommodaties eruitziet en waar we op moeten letten om de sector vitaal en aantrekkelijk blijft.
Focus op verblijfsaccommodaties
We richten ons op de toeristische verblijfsaccommodaties in Zeeland. Denk aan de (mini)campings, hotels, vakantiewoningen, jachthavens, etc. Zij bieden slaapgelegenheid aan verblijfsgasten. Sommige bedrijven zijn jaarrond open en andere een kortere periode. De ene camping biedt een kampeerplek op een grasveld aan voor een kleine prijs, de ander heeft dure glampingtenten met hotelservice. Of het ene pension biedt een eenvoudige kamer en een ander hotel biedt een 5-sterren all-in concept aan. Zij vormen samen het toeristische verblijfsaanbod van Zeeland.
INBEDDEN DASHBOARD VERBLIJFSACCOMMODATIES PROVINCIE (TIJDELIJK)
Deze database laat zien waar de verblijfsaccommodaties zich bevinden, de aantallen en soorten accommodaties. De database is gestart in 2020, met ingang van dat jaar kunnen ontwikkelingen in het aanbod worden gevolgd. Het is mogelijk om zelf de variabelen te kiezen: gemeente, periode en type logiesvorm.
Groeiende welvaart heeft gezorgd voor succes
We leven in Nederland in een tijd van welvaart. We hebben vaak voldoende geld om op vakantie te gaan. Een aantal keer per jaar is geen uitzondering. En we verlangen naar luxe. De bedrijven in de Zeeuwse verblijfsrecreatie hebben hierop ingespeeld. De bedrijven zagen kansen voor uitbreiding en economische groei. Het is geen uitzondering in Zeeland dat bijvoorbeeld een kleine familiecamping is uitgegroeid tot een groot vakantiepark met verschillende accommodatievormen, een eigen restaurant en allerlei recreatievoorzieningen waaronder bijvoorbeeld een zwembad. Het zijn inmiddels succesvolle bedrijven. Vaak Zeeuwse familiebedrijven met roots in de omgeving en hart voor de lokale samenleving.
Projectontwikkelaar en bedrijfsexploitant
Bij het omzetten van een camping naar een vakantiehuizenpark zijn vaak verschillende partijen betrokken. In eerste instantie is dat de eigenaar van de camping. Als hij/zij het bedrijf heeft verkocht, dan verdwijnt hij/zij meestal na het passeren van de verkoop van het toneel. De koper is vaak een projectontwikkelaar. Deze ontwikkelaar geeft het nieuwe park vorm, bouwt of laat de vakantiehuizen bouwen en verkoopt ze. Daarna verdwijnt ook deze speler uit beeld. Dus de projectontwikkelaar is een tijdelijke partij die zijn geld op de korte termijn moet verdienen. Als het nieuwe vakantiehuizenpark klaar voor de verhuur is dan komt er een verhuurexploitant. Of, als de ‘oude’ campingeigenaar niet heeft verkocht dan gaat hij/zij na de realisatie van de vakantiehuizen zelf de verhuur regelen namens de nieuwe vakantiehuiseigenaren. De verhuurexploitant is gericht op de langere termijn. Zijn inkomsten komen uit de commissie van de gerealiseerde verhuur, eventuele jaarlijkse grondopbrengsten en bijkomende diensten als tuinonderhoud.
Bedrijfsovername
Zeeuwse recreatiebedrijven zijn van origine vaak in handen van een ondernemer, een familie. Op een gegeven moment bereikt een eigenaar een zekere leeftijd dat hij/zij wil stoppen. Er zijn dan meestal 2 opties: eventuele kinderen nemen het bedrijf over, of als er geen bedrijfsopvolger is dan wordt het bedrijf te koop aangeboden. Succesvolle bedrijven en/of bedrijven op toplocaties worden voor hoge bedragen te koop aangeboden.
Die hoge bedragen komen door meerdere redenen:
de sector is grondgebonden en grond is duur in een klein land als Nederland, zeker als het op een aantrekkelijke locatie aan het strand ligt; de sector is kapitaalintensief; er zijn veelvoudig hoge investeringen gemaakt om de accommodaties en voorzieningen te laten aansluiten op de veeleisende consument; door de landelijke Kustpact en Zeeuwse Kustvisie is het aantal mogelijkheden voor nieuwvestiging en uitbreiding nog verder beperkt. Daardoor is er nog meer schaarste wat een prijsopdrijvend effect heeft voor de bestaande bedrijven. Als er geen bedrijfsopvolging binnen de familie is dan kunnen in de praktijk alleen grote spelers dergelijke verkoopbedragen betalen. Denk aan bedrijven als Europarcs, Capfun of Siblu. Zij speuren o.a. de Nederlandse kust af en zijn op zoek naar dit soort bedrijven en locaties. Veelal hebben zij, vanzelfsprekend, een mindere binding met Zeeland, de lokale economie en de huidige gasten op het park. Hun intentie met de koop is het maximaliseren van het toekomstige rendement. In veel gevallen brengt een dergelijk verkoopproces veel emotie met zich mee. Vaste gasten die al jarenlang op de camping verblijven moeten of mee in het nieuwe concept of moeten weg van de camping.
Chaletconcept
Een veel gezien verdienmodel in deze gevallen is het plaatsen van nieuwe chalets. Deze worden verkocht aan voornamelijk particulieren. Na de aanschaf van de accommodatie betalen zij jaarlijks stageld voor het perceel waar het chalet zich op bevindt. De gedachte is dat de particuliere eigenaar het chalet via de nieuwe parkeigenaar gaat verhuren. Zo wordt het mogelijk om op meerdere manieren geld te verdienen (winst op verkoop chalet, jaarlijks stageld en commissie op verhuur). En ook de particulier verdient natuurlijk geld omdat hij/zij het chalet verhuurt aan vakantiegasten.
De afgelopen periode was het aantrekkelijk voor particulieren om te investeren in recreatief (on)roerend goed. Ofwel om er zelf gebruik van te maken. Ofwel om het te (laten) verhuren. De waarde van het recreatieve vastgoed blijkt waardevast en stijgt al jarenlang. De rente op de spaarrekening was zodanig laag dat vermogende mensen zochten naar manieren om toch rendement te hebben. Recreatief vastgoed en het verhuren van chalets was en is hier een goed middel voor. Inmiddels is het ook mogelijk om een hotelkamer te kopen en deze te laten verhuren.
Van camping naar vakantiehuizenpark
Een andere ontwikkeling die we de afgelopen jaren hebben gezien is de zogenaamde ‘verstening’; het omzetten van een camping naar een vakantiehuizenpark. De gedachte hierachter is gelijk aan het omturnen van een toeristische kampeerplaats of jaarplaats naar een verhuurchalet; namelijk winstoptimalisatie. In veel gevallen wordt een camping ‘uitgepond’: de grond wordt opgedeeld in individuele percelen waar een vakantiewoning op wordt geplaatst. De grond wordt verhuurd of verkocht. De vakantiewoningen worden verkocht aan veelal particulieren. De vakantiewoningen worden meestal centraal verhuurd door de bedrijfsexploitant. Er wordt op verschillende manier geld verdiend: inkomsten uit de grondverkoop of –verhuur, winst uit de woningverkoop en commissie op de verhuuropbrengsten. Ook zijn er vaak nog bijkomende kosten als verplichte tuinonderhoud. Tel daarbij op dat een vakantiehuis jaarrond verhuurd kan worden en dat een kampeerplaats meestal in de koude periode leeg staat. Dus meer opbrengsten uit een stuk grond. En ook voor de huiseigenaar is het een aantrekkelijke manier om rendement te genereren met ‘spaargeld'.